Lễ hội Rước lợn truyền thống của làng La Phù vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sự kiện này không chỉ khẳng định giá trị văn hóa phản ánh sâu sắc bản sắc dân tộc mà còn thu hút hàng nghìn người dân và du khách tham gia vào không khí tưng bừng, náo nhiệt diễn ra vào rạng sáng ngày 14 tháng Giêng năm Bính Ngọ (2/3/2026).
Không khí lễ hội rộn ràng
Từ 18h tối ngày 13 tháng Giêng, 17 đoàn rước đại diện cho 17 xóm đã tập trung chuẩn bị cho lễ hội. Được dẫn đầu bởi những thanh niên khỏe mạnh, đội trống vang lên âm thanh vui nhộn cùng với sự xuất hiện của các kiệu: bàn lộc, mâm xôi và kiệu “ông lợn”.
Theo truyền thống, mỗi “ông lợn” được chọn nuôi từ năm trước nhằm đảm bảo chất lượng cho lễ hội. Sau khi được làm sạch lông và trang trí công phu, những người thực hiện phải nhẹ nhàng tạo dáng cho “ông lợn” như lúc còn sống, giữ cho hình thức hoàn hảo nhất. Trong không khí nghiêm trang, lớp mỡ được bóc khéo léo, nội tạng được luộc chín để tạo thành hình dáng đẹp đẽ khi dâng lên trong lễ tế.
Cuộc rước về đình làng
Cuộc rước bắt đầu diễn ra vào khoảng hai giờ, đoàn người nối đuôi nhau tiến về đình làng La Phù, tạo ra một không khí sôi động, nhộn nhịp. Hàng nghìn người dân tập trung tại các con đường, hòa mình vào bầu không khí lễ hội, mang theo sự phấn khích và lòng thành kính.
Khi các đoàn rước về đến đình, không gian trở nên lung linh khi những quả pháo hoa được đốt lên, chiếu rọi bầu trời đêm. Đúng 21h, 17 “ông lợn” được đưa vào đình dưới sự hướng dẫn của các cụ cao niên trong làng để chuẩn bị cho các nghi thức tế. Các kiệu được đặt quay ngang trước cửa hậu cung để chấm giải, qua đó lựa chọn những “ông lợn” đẹp nhất cho lễ dâng tế.
Nghi lễ tế Thành hoàng
Nghi thức tế Thành Hoàng diễn ra từ nửa đêm đến khoảng 2h sáng, do các cụ cao tuổi chủ trì, tạo nên không khí trang trọng với tiếng trống, tiếng chiêng hòa vào làn khói hương, mang đậm dấu ấn tôn nghiêm của buổi lễ. Các đoàn rước sau khi hoàn tất nghi lễ sẽ đem “ông lợn” trở về nhà ông Đám và chia lộc cho các gia đình, tượng trưng cho sự kết nối cộng đồng và niềm tin vào một năm mới thuận lợi.
Ngày 14 tháng Giêng, sau khi nhận thịt lợn, các gia đình trong làng tổ chức tiệc cùng khách từ nhiều nơi đến. Đây không chỉ đơn thuần là một buổi tiệc thịt, mà còn là thời điểm để gắn kết tình cảm và chúc phúc nhau trong nửa đầu năm mới.
Chăm sóc “ông lợn” đặc biệt
Để có được “ông lợn” đảm bảo chất lượng cho lễ hội, mỗi xóm từ năm trước phải cử một gia đình đảm nhận nhiệm vụ nuôi. Gia đình này không chỉ cần có điều kiện sinh sống bình yên mà còn phải đảm bảo hòa thuận, sức khỏe tốt để chăm sóc cho lợn. Chi phí nuôi được trích từ quỹ chung của xóm.
Trong suốt quá trình nuôi, “ông lợn” được chăm sóc đặc biệt với chế độ ăn uống riêng biệt, như trứng, cháo gạo nếp, rau củ tươi và được thường xuyên được vệ sinh sạch sẽ. Đặc biệt, trước khi lễ hội diễn ra, lợn phải ăn cháo chay để đảm bảo sự thanh tịnh. Vào ngày rước, “ông lợn” lý tưởng đạt trọng lượng từ 250 đến 270 kg mới được xem là phù hợp.
Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầy bản sắc
Làng La Phù, trước đây thuộc huyện Hoài Đức, Hà Nội, đã được sáp nhập vào xã An Khánh từ tháng 7 năm 2025. Lễ hội làng La Phù được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 2226/QĐ-BVHTTDL vào tháng 6/2025, trở thành dấu ấn văn hoá quan trọng của địa phương.
Ông Hồ Trung Nghĩa, Chủ tịch UBND xã An Khánh, cho biết đây là vùng đất với bề dày lịch sử và văn hóa, nơi lưu giữ 81 di tích lịch sử – văn hóa, trong đó có 21 di tích cấp quốc gia. Không chỉ dừng lại ở các di sản vật thể, An Khánh còn phong phú với 18 di sản phi vật thể tiêu biểu cùng 11 lễ hội truyền thống cấp thành phố.
Hội làng La Phù: Biểu tượng văn hóa mạnh mẽ
Hội làng La Phù không chỉ là một lễ hội mang tính chất tôn vinh trí thức và quân đội thời kỳ Hùng Vương mà còn là dịp để người dân tưởng nhớ và tri ân Đức Thành hoàng làng – Tĩnh Quốc Tam Lang Đại Vương. Theo truyền thuyết, ông đã có công lớn trong các cuộc chiến tranh bảo vệ đất nước, và lễ hội tổ chức hàng năm nhằm tái hiện hình ảnh ông trong những giờ phút lịch sử quan trọng.
Từ nhiều thế hệ qua, lễ hội này không chỉ giữ vai trò là sinh hoạt tín ngưỡng mà còn đã trở thành biểu tượng văn hóa đặc sắc của người dân La Phù, góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hiện đại.
Tóm lại
Lễ hội Rước lợn làng La Phù không chỉ là một sự kiện văn hóa nổi bật mà còn khẳng định giá trị di sản văn hóa phi vật thể giàu bản sắc của dân tộc Việt Nam. Với sự công nhận từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, lễ hội đã và đang trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của cộng đồng nơi đây.