Thiếu Tá Trần Thị Quang Mẫn – Mẹ Việt Nam Anh Hùng Giả Trai Đi Đánh Giặc

Thiếu tá Trần Thị Quang Mẫn (1926 – 2021) là một biểu tượng kiên trung trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam. Bà tên thật là Trần Thị Mẫn (thường gọi là Sáu Mẫn), quê tại Giồng Riềng, Rạch Giá.

Bà là một trong số ít những người phụ nữ vinh dự được Nhà nước phong tặng cả hai danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Cuộc đời chiến đấu của bà nổi tiếng với hành trình 5 năm cải trang thành nam giới để nhập ngũ, cùng biệt danh “Nữ chúa miền Tây” do báo chí Sài Gòn đặt sau vụ đột nhập trừng trị sĩ quan đối phương năm 1958.

Tiểu sử Anh hùng, Thiếu tá Trần Thị Quang Mẫn

Thiếu tá Trần Thị Quang Mẫn sinh ngày 20/06/1926 tại làng Thạnh Hòa, quận Giồng Riềng, tỉnh Rạch Giá (nay thuộc xã Long Thạnh, tỉnh An Giang). Bà sinh ra trong một gia đình khá giả, giàu lòng yêu nước.

Ngay từ thuở niên thiếu, bà đã nổi tiếng trong vùng nhờ cá tính mạnh mẽ, tư chất thông minh và thạo võ thuật không thua kém nam nhi. Chính nền tảng thể lực, bản lĩnh kiên cường cùng tinh thần giận giặc thương dân đã thúc đẩy bà sớm dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng.

Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ với vô số chiến công cùng sự hy sinh thầm lặng, bà đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều danh hiệu cao quý:

Huyền thoại Mẹ Việt Nam Anh hùng giả trai đi đánh giặc suốt 5 năm 

Năm 1945, thực dân Pháp quay lại xâm lược Nam Bộ. Khao khát ra mặt trận chiến đấu trực tiếp thay vì làm công tác hậu phương, bà đã trốn gia đình, lấy tên là Trần Quang Mẫn để đăng ký tòng quân.

Từ một cô gái xinh đẹp, da trắng, tóc đen dài, bà quyết định cắt đi mái tóc, phơi nắng, bó chặt ngực, đi lại khệnh khạng, gào thét cho vỡ giọng để giả trai cho thật giống. 

Năm 1946, bà chính thức được tuyển vào đơn vị Vệ quốc đoàn thuộc Chi đội 124, hoạt động tại vùng U Minh Thượng.

Từ chiến sĩ dũng cảm đến chức vụ Đại đội trưởng

Bằng bản lĩnh xông xáo, dũng cảm và tư duy quân sự mưu trí, bà nhanh chóng khẳng định năng lực qua nhiều trận chiến gian khổ tại chiến trường miền Tây. Dưới cái tên Trần Quang Mẫn, bà liên tiếp lập nhiều chiến công và được cấp trên tin tưởng giao đảm nhận chức vụ Đại đội trưởng vào năm 1950.

Màn lộ diện bất ngờ sau 5 năm giấu thân phận

Thân phận thật của Trần Thị Quang Mẫn chỉ được hạ sĩ quan và đồng đội phát hiện vào năm 1951. Lý do xuất phát từ việc người chồng do gia đình hứa hôn từ trước lặn lội tìm đến tận đơn vị để xin làm đám cưới.

Sự việc khiến cả đại đội ngỡ ngàng khi biết vị Đại đội trưởng quả cảm bấy lâu nay lại là phụ nữ. Đám cưới đơn sơ sau đó được tổ chức ngay tại chiến khu khi cả cô dâu và chú rể đều mặc quân phục nam.

Vì sao Thiếu tá Trần Thị Quang Mẫn được gọi là “Nữ chúa miền Tây”?

Danh xưng “Nữ chúa miền Tây” của bà gắn liền với vụ ám sát gây tiếng vang năm 1958.

Vụ trừng trị Lâm Quang Phòng năm 1958 

Giữa năm 1958, khi đang công tác tại Đại đội 2 An ninh vũ trang thuộc Liên tỉnh ủy Miền Tây, bà nhận nhiệm vụ tiêu diệt Lâm Quang Phòng – Chi khu trưởng kiêm Quận trưởng An Phước, một tên sĩ quan mang nhiều nợ máu với nhân dân.

Nhân cơ hội nhà tên này có đám giỗ, bà cải trang thành người phụ bếp để bí mật lọt qua các hàng rào an ninh nghiêm ngặt.

Đêm 19/07/1958, chớp thời cơ tên lính bảo vệ mất cảnh giác, bà rút dao phay bất ngờ lao tới chém trực diện vào vùng cổ Lâm Quang Phòng khi hắn đang nằm trên võng. Tuy nhiên, do chiếc áo dày cùng lưỡi dao bị vướng phải dây võng, Lâm Quang Phòng chỉ bị thương nặng ở mặt và cổ rồi nhanh chóng lăn xuống gầm giường lẩn tránh.

Bà tiếp tục lao theo truy kích nhưng lực lượng cận vệ đã xông vào khống chế và bắt giữ bà.

Sự ra đời của danh xưng “Nữ chúa miền Tây”

Sự kiện một người phụ nữ đơn độc bí mật thâm nhập bản doanh và ra tay quyết đoán với chỉ khu trưởng đã gây chấn động dư luận Nam Bộ thời bấy giờ. Báo chí tại Sài Gòn lập tức đưa tin về vụ án và gọi bà bằng biệt danh “Nữ chúa miền Tây” để diễn tả sự gan dạ, quả cảm và gieo rắc nỗi khiếp đảm cho bộ máy chính quyền địa phương.

Sau khi bị bắt, bà bị tòa án đối phương kết án tù khổ sai và đày qua hàng loạt khám lớn như Côn Đảo, Thủ Đức. Dù trải qua nhiều năm tháng giam cầm cùng các đòn tra tấn dã man, bà vẫn giữ vững khí tiết cách mạng, kiên quyết không khai báo cho đến khi được trả tự do vào cuối năm 1966.

Xem thêm: Điệp Viên Tám Thảo – Mắt Xích Huyền Thoại Của Cụm Tình Báo H63

Những câu chuyện cảm động về lòng nhân ái và hy sinh thầm lặng 

Đằng sau những chiến công lừng lẫy của “Nữ chúa miền Tây” là những câu chuyện giàu tình người và vô vàn mất mát riêng tư ít ai biết tới.

Dùng dao găm mổ bụng cứu thai nhi giữa chiến trường 

Trong một trận càn quét của địch, chứng kiến một thai phụ bị trúng bom tử vong nhưng thai nhi trong bụng vẫn còn cử động, Thiếu tá Trần Quang Mẫn đã quyết định dùng dao găm mổ bụng người mẹ để cứu sống em bé.

Bé gái sau đó được bà nhận làm con nuôi, đặt tên là Ngọc Hân. Người con nuôi này đã chăm sóc bà chu đáo cho đến những ngày cuối đời.

Nỗi đau mất chồng, mất con vì độc lập dân tộc

Sau đám cưới đơn sơ tại chiến khu vào năm 1951, hai vợ chồng bà lại tiếp tục trở về đơn vị công tác. Năm 1952, khi bà vừa sinh hạ người con trai đầu lòng được vỏn vẹn 4 ngày thì nhận tin chồng đã anh dũng hy sinh khi đánh đồn Chàng Chẹt. Bà nén đau thương, gửi lại con nhỏ cho gia đình nuôi dưỡng để tiếp tục khoác súng ra mặt trận.

Cậu con trai duy nhất của hai người tên là Nguyễn Quốc Hưng. Lớn lên trong khói lửa chiến tranh, khi mới 10 tuổi, Quốc Hưng đã tự trốn gia đình đi làm liên lạc cho Tỉnh đội Rạch Giá. Lớn hơn một chút, anh nằng nặc xin sang lực lượng trinh sát chiến đấu.

Đến năm 1967, khi bà Mẫn vừa được ra Bắc tham gia Đoàn Dũng sĩ miền Nam, bà đau đớn nhận tin con trai duy nhất đã ngã xuống trên chiến trường khi mới tròn 15 tuổi.

Cũng trong năm 1967, khi ra Bắc, bà vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cảm động trước hoàn cảnh hy sinh cả chồng lẫn con vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, Bác Hồ đã ân cần thăm hỏi và tặng bà một khẩu súng K54 làm kỷ niệm. Đây trở thành kỷ vật thiêng liêng đi theo bà trong suốt chặng đường đời còn lại. 

Lời kết

Sau năm 1975, Thiếu tá Trần Thị Quang Mẫn công tác tại Ban Chính trị Quân khu 9 cho đến khi nghỉ hưu theo chế độ. Bà giữ lối sống giản dị, khiêm tốn, tích cực tham gia các hoạt động xã hội và giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.

Bà qua đời ngày 23/03/2021 tại TP. Hồ Chí Minh, hưởng thọ 95 tuổi. Linh cữu của bà được đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Giồng Riềng – nằm cạnh người chồng liệt sĩ và người con trai duy nhất của bà.