Bộ Nội vụ vừa trình dự thảo nghị định điều chỉnh lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội, với hai phương án chính nhằm nâng cao đời sống cho người hưởng lương hưu và trợ cấp xã hội. Phương án 1 tập trung vào tính công bằng giữa các nhóm thu nhập thấp và cao, trong khi phương án 2 lại áp dụng mức tăng đồng đều cho tất cả đối tượng.
Chi tiết hai phương án tăng lương hưu
Phương án 1: Tăng 4,5% và 200.000 đồng
Theo dự thảo, phương án 1 sẽ điều chỉnh tăng 4,5% và 200.000 đồng/tháng từ tháng 7 năm 2026 cho các đối tượng cụ thể. Cụ thể, tăng lương hưu sẽ áp dụng cho cán bộ, công chức, viên chức, quân nhân và công an nhân dân đang hưởng lương hưu. Những người đang nhận trợ cấp mất sức lao động và công nhân cao su cũng nằm trong diện được điều chỉnh.
Ví dụ, nếu một người hưởng lương hưu 10 triệu đồng/tháng, theo phương án 1, người này sẽ được tăng thêm khoảng 650.000 đồng, đưa mức lương hưu mới lên 10,65 triệu đồng/tháng. Đặc biệt, người hưởng trợ cấp vì tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp sẽ được tăng 8%.
Phương án này nhằm đảm bảo rằng những người có thu nhập thấp sẽ được hưởng mức điều chỉnh cao hơn so với những người có mức thu nhập cao, qua đó thể hiện tính chia sẻ trong chính sách.
Phương án 2: Tăng 8% cho tất cả
Đối với phương án 2, Bộ Nội vụ đề xuất tăng 8% cho tất cả các đối tượng từ tháng 6 năm 2026. Với phương án này, nếu một người hưởng lương hưu là 10 triệu đồng/tháng, mức tăng sẽ lên tới 800.000 đồng, tương ứng với lương hưu mới là 10,8 triệu đồng/tháng.
Tổng kinh phí cho phương án 2 ước tính sẽ cao hơn phương án 1 khoảng 573 tỷ đồng, với dự kiến tổng kinh phí tăng thêm lên tới 9.749 tỷ đồng so với năm trước. Tuy nhiên, đề xuất này đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều vì chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của người hưởng lương hưu hiện nay.
Tác động của hai phương án
Bất kể phương án nào được chọn, việc điều chỉnh lương hưu sẽ làm tăng áp lực tài chính lên ngân sách nhà nước. Cụ thể, phương án 1 dự kiến sẽ tăng chi ngân sách khoảng 2.105 tỷ đồng, trong khi phương án 2 ước tính khoảng 2.013 tỷ đồng. Kinh phí tăng thêm từ quỹ bảo hiểm xã hội cũng cao, với 7.070 tỷ đồng cho phương án 1 và 7.736 tỷ đồng cho phương án 2.
Theo thống kê, gần 80% người hưởng lương hưu có mức thu nhập từ 3 triệu đồng đến dưới 10 triệu đồng. Việc điều chỉnh mức lương hưu nhằm mục tiêu bảo đảm mức sống cho nhóm người này, đặc biệt trong bối cảnh lạm phát.
Hạn chế và cơ hội cải cách
Mặc dù dự thảo đã đưa ra hai phương án điều chỉnh lương hưu, Song, phương án 2 được cho là chưa thể hiện được mục tiêu chia sẻ và đảm bảo công bằng giữa các nhóm đối tượng. Các chuyên gia cho rằng, phương án 1 tốt hơn trong việc thu hẹp khoảng cách lương hưu giữa những người về hưu trước và sau năm 1995, đồng thời thể hiện tính nhân văn trong chính sách.
Tuy nhiên, cả hai phương án đều có những hạn chế nhất định, không đáp ứng được kỳ vọng của người hưởng lương hưu hiện nay và chưa thể chế hóa đúng thực sự quan điểm của Đảng về việc “thay đổi cách thức điều chỉnh lương hưu theo hướng chia sẻ”.
Điều này có nghĩa rằng, dù có sự điều chỉnh về mức lương, khoảng cách chênh lệch giữa người có mức lương hưu thấp và cao vẫn còn tồn tại, ảnh hưởng đến đời sống và cuộc sống của nhiều người dân.
Kết luận
Việc điều chỉnh lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội là một vấn đề quan trọng, ảnh hưởng đến hàng triệu người hưởng lương hưu tại Việt Nam. Sự lựa chọn giữa hai phương án trong dự thảo nghị định sẽ định hình tương lai tài chính cho nhiều người dân trong xã hội.