Không khí Hà Nội tháng 12/2025 lại chứng kiến một thực trạng đáng báo động. Liên tục nhiều ngày qua, chất lượng không khí Hà Nội hôm nay và các ngày trước đó đã ghi nhận ở mức “Rất Xấu” (Ngưỡng Tím), khiến bầu trời chìm trong lớp sương bụi mù mịt và dấy lên mối lo ngại sâu sắc về sức khỏe cộng đồng.
Cùng Vanhoavn phân tích diễn biến của chỉ số không khí Hà Nội mới nhất, làm rõ các nguyên nhân cốt lõi gây ra “mùa ô nhiễm” này và đề xuất các giải pháp tổng thể, từ hành động cá nhân đến chiến lược quản lý liên vùng, nhằm cải thiện không khí Thủ Đô một cách bền vững.
Tình hình ô nhiễm không khí Hà Nội báo động
Trong những ngày đầu tháng 12/2025, đặc biệt là sáng 10/12, ô nhiễm không khí Hà Nội đã lên đến đỉnh điểm. Dữ liệu từ các hệ thống quan trắc quốc tế như IQAir và hệ thống của Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đều đồng loạt ghi nhận những con số cảnh báo nguy hiểm.
Chỉ số chất lượng không khí
Chỉ số không khí Hà Nội cho thấy sự tăng vọt vào những giờ cao điểm buổi sáng. Cụ thể, sáng 10/12, Hà Nội đứng thứ 3 trong bảng xếp hạng các thành phố lớn ô nhiễm nhất thế giới với AQI 236, vượt qua các đô thị lớn khác.
Xếp hạng 10 thành phố ô nhiễm nhất thế giới (AQI) vào thời điểm này bao gồm:
Điều này cho thấy bụi mịn PM2.5 – tác nhân gây ô nhiễm nguy hiểm nhất, có khả năng đi sâu vào máu và phổi đang tích tụ ở mức báo động, cao gấp hàng chục lần so với khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Cùng thời điểm đó, các điểm nóng ô nhiễm trong nội thành Hà Nội vẫn ghi nhận chỉ số đặc biệt cao:
Cảnh báo sức khỏe cộng đồng
Hậu quả trực tiếp của chất lượng không khí Hà Nội hôm nay đã được người dân cảm nhận rõ rệt. Các triệu chứng phổ biến như ho, sổ mũi, khó thở và mệt mỏi kéo dài, đặc biệt ở nhóm nhạy cảm.
Bộ Y tế đã phải ban hành hướng dẫn chi tiết về các biện pháp bảo vệ sức khỏe theo từng mức AQI, bao gồm:
- AQI 151-200 (Không lành mạnh): Nhóm nhạy cảm (Trẻ em, người già, người bệnh hô hấp/tim mạch) nên sinh hoạt trong nhà, vệ sinh mũi – họng – mắt bằng nước muối sinh lý.
- AQI 201-300 (Rất không tốt): Giảm tối đa mọi hoạt động ngoài trời. Các khu vực ô nhiễm cần đóng kín cửa.
- AQI 301+ (Nguy hiểm): Tránh hoàn toàn hoạt động ngoài trời. Cân nhắc tạm dừng hoặc điều chỉnh thời gian làm việc, học tập nếu tình trạng này kéo dài liên tục.
“Mùa ô nhiễm” ở Thủ Đô: Nguyên nhân nội tại và liên vùng
Tình trạng ô nhiễm không khí Hà Nội kéo dài và trầm trọng vào cuối năm không phải ngẫu nhiên. Nó là kết quả của sự cộng hưởng bất lợi giữa điều kiện khí tượng thủy văn và nguồn phát thải nhân tạo gia tăng đột biến, đặc trưng của vùng đồng bằng sông Hồng.
Các chuyên gia môi trường, như Tiến sỹ Hoàng Dương Tùng và bà Lê Thanh Thủy (Phó trưởng phòng Quản lý môi trường, Sở NN-MT Hà Nội), đều thống nhất rằng đợt ô nhiễm này phản ánh lỗ hổng trong quản lý nguồn phát thải tồn tại nhiều năm qua.
Hiện tượng nghịch nhiệt và ứng đọng
Điều kiện thời tiết mùa đông là yếu tố khuếch đại, biến Hà Nội thành một “lòng chảo” chứa đầy chất ô nhiễm.
- Hiện tượng nghịch nhiệt: Lớp không khí ấm nằm phía trên hoạt động như “nắp đậy”, ngăn bụi mịn và chất ô nhiễm từ mặt đất khuếch tán lên cao. Kết quả là chất ô nhiễm bị giữ lại ở tầng không khí thấp, sát mặt đất nơi con người sinh hoạt.
- Gió yếu và sương mù: Mùa đông lặng gió, ít mưa khiến không khí không được “rửa sạch” hoặc khuếch tán theo chiều ngang, làm nồng độ bụi mịn PM2.5 tích tụ.
Bà Lê Thanh Thủy nhận định, đây được gọi là “mùa ô nhiễm” và dù năm nay có đến chậm hơn 1-2 tháng, tần suất và mức độ ô nhiễm vẫn không hề thuyên giảm.
Nguồn phát thải nhân tạo gây ô nhiễm không khí hà nội
Bên cạnh yếu tố thời tiết, các hoạt động nhân sinh nội tại và bên ngoài là nguồn cung cấp bụi mịn và khí độc liên tục vào bầu không khí.
- Giao thông (50-70%): Nguồn gây ô nhiễm chính. Mật độ xe cộ (6,9 triệu xe máy và hàng triệu ô tô) và khí thải từ phương tiện cũ tạo ra lượng lớn bụi mịn, CO2, SO2 và NOx.
- Xây dựng và công nghiệp: Hoạt động xây dựng, cùng với khí thải từ các nhà máy sản xuất, nhiệt điện, và làng nghề là nguồn phát thải bụi và chất ô nhiễm đáng kể.
- Ảnh hưởng liên vùng: Không khí Hà Nội còn chịu ảnh hưởng từ nguồn ô nhiễm bên ngoài (Như nhà máy xi măng Ninh Bình, nhiệt điện Thái Nguyên, Hưng Yên).
- Đốt rác và rơm rạ: Việc đốt rác thải sinh hoạt và rơm rạ ngoài trời tại các khu vực lân cận tiếp tục thải trực tiếp lượng lớn bụi mịn vào khí quyển.
Khuyến nghị bảo vệ cá nhân theo từng ngưỡng AQI
Việc theo dõi chất lượng không khí Hà Nội hôm nay qua các ứng dụng quan trắc là bước đầu tiên để lên kế hoạch sinh hoạt an toàn:
- Bắt buộc sử dụng khẩu trang N95/N99 khi ra ngoài. Khẩu trang vải thông thường không có khả năng lọc bụi mịn.
- Hạn chế tối đa hoạt động ngoài trời (Đi bộ, tập thể dục), đặc biệt vào sáng sớm và tối muộn, khi hiện tượng nghịch nhiệt làm nồng độ ô nhiễm cao nhất.
- Làm sạch không khí trong nhà bằng cách đóng kín cửa sổ và sử dụng máy lọc không khí (Màng lọc HEPA).
- Vệ sinh hô hấp hàng ngày: Súc miệng, rửa mũi bằng nước muối sinh lý.
Ngoài ra, các cơ quan quản lý đã và đang triển khai nhiều biện pháp khẩn cấp, nhưng để đạt được hiệu quả lâu dài, cần có chiến lược tiếp cận tổng thể và phối hợp liên vùng.
Kết luận
Chất lượng không khí Hà Nội hôm nay không chỉ là một chỉ số trên ứng dụng, mà là thước đo trực tiếp cho chất lượng sống và sự phát triển bền vững của Thủ Đô. Việc cải thiện không khí Hà Nội đòi hỏi sự quyết tâm chính trị, chiến lược quản lý chặt chẽ, và trên hết là sự đồng lòng, nâng cao ý thức về môi trường của toàn thể người dân.
Vanhoavn hy vọng, với các biện pháp cấp bách và lâu dài đang được triển khai, Hà Nội sẽ sớm thoát khỏi “mùa ô nhiễm” để bầu trời trở nên trong xanh hơn, mang lại môi trường sống lành mạnh cho mọi người.