Tư Cang là cái tên từng khiến giới chức Mỹ và chính quyền Sài Gòn nhiều năm liền truy lùng trong vô vọng. Đằng sau bí danh ấy là Đại tá tình báo, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Văn Tàu – người chỉ huy Cụm tình báo chiến lược H63 lừng danh, đơn vị được mệnh danh là “10 năm bám trụ Củ Chi”.
Hãy cùng Văn Hóa Việt Nam tìm hiểu về cuộc đời của ông trong bài viết dưới đây.
Cuộc đời và sự nghiệp của nhà tình báo Tư Cang
Tình báo Tư Cang tên thật là Nguyễn Văn Tàu (sinh năm 1928, quê tại Bà Rịa – Vũng Tàu). Xuất thân là một học sinh giỏi của trường Petrus Ký (nay là trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong), nhưng vận mệnh đất nước đã đưa ông rời xa giảng đường để cầm súng chiến đấu.
Từ những ngày đầu tham gia phong trào Thanh niên Tiền Phong năm 1945, ông đã sớm bộc lộ tố chất của một người chiến sĩ kiên trung.
Năm 1961, sau thời gian tập kết ra Bắc, ông trở lại chiến trường miền Nam với bí danh Tư Cang hoạt động dưới vỏ bọc của gia sư và kết toán, bắt đầu hành trình xây dựng những chiến công hiển hách trong lòng địch.
Cụm trưởng H.63: Người đứng sau những điệp viên huyền thoại
Từ năm 1962 đến 1972, Đại tá Tư Cang giữ vai trò Cụm trưởng Cụm tình báo chiến lược H.63. Đây là đơn vị tình báo hiệu quả nhất, nơi hội tụ những cái tên lừng lẫy như:
- Phạm Xuân Ẩn (Hai Trung): Điệp viên hoàn hảo.
- Tám Thảo (Nguyễn Thị Mỹ Nhung): Nữ tình báo tài năng.
- Nguyễn Thị Ba: Giao liên dũng cảm.
Dưới sự chỉ huy của nhà tình báo Tư Cang, Cụm H.63 đã bám trụ Củ Chi suốt 10 năm ròng rã, cung cấp những tin tức tình báo quan trọng bậc nhất, góp phần xoay chuyển cục diện chiến trường. Năm 1971, đơn vị của ông đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân với lá cờ thêu dòng chữ đầy tự hào: “Đơn vị 10 năm bám trụ Củ Chi”.
“Nỗi ám ảnh” trong hồ sơ mật của địch
Trong thập niên 1960, cái tên Tư Cang trở thành nỗi ám ảnh đối với hệ thống an ninh đối phương. Tuy nhiên, hồ sơ mật chỉ ghi lại vài dòng mơ hồ:
“Tư Cang – Phó Chính ủy tình báo miền Nam, cao, trắng, bắn súng hai tay rất giỏi. Quê quán: chưa xác định. Gia đình: chưa xác định.”
Không ảnh chân dung. Không thông tin thân nhân. Không lý lịch rõ ràng. Sự bí ẩn ấy chính là thành công lớn nhất của một chỉ huy tình báo chiến lược.
28 năm biệt tích, trở về nhà đúng ngày 30/4/1975
Năm 1946, nhà tình báo Tư Cang kết hôn với bà Ngọc Ảnh – người cùng quê, kém ông một tuổi. Khi vợ đang mang thai được vài tháng, ông thoát ly theo Việt Minh. Cả hai khi ấy không thể ngờ rằng cuộc chia tay sẽ kéo dài suốt 28 năm, đi qua hai cuộc kháng chiến khốc liệt.
Vì yêu cầu của tổ chức, ông nhiều lần đổi tên, thay thân phận, hoạt động tình báo ngay trong lòng địch. Bà Ánh, vợ ông không hề biết chồng mình còn sống hay đã hy sinh. Lời dặn trước ngày lên đường: “Êm giặc…anh lại về với em” trở thành niềm tin duy nhất để bà chờ đợi suốt gần ba thập kỷ.
Tối muộn ngày 30/4/1975, phố phường Sài Gòn dứt tiếng súng, chiến tranh kết thúc, cuộc sống người dân trở về nhịp bình yên. Ông tranh thủ ghé qua nhà tìm vợ con. Cuộc hội ngộ sau 28 năm xa cách diễn ra trong nghẹn ngào.
Ông từng xúc động kể lại: bữa cơm nửa đêm hôm ấy do chính tay vợ nấu là bữa cơm ngon nhất cuộc đời mình.
Ngày ra đi, ông là chàng trai 19 tuổi, chưa một lần được bế con gái trên tay. Ngày trở về, ông đã là người ông tóc điểm bạc, có cháu ngoại ba tuổi bập bẹ gọi “ông bộ đội”.
Di sản của một Anh hùng LLVT nhân dân
Sau khi nghỉ hưu vào năm 1980, Đại tá Tư Cang dành thời gian để viết sách, ghi lại những ký ức sống động về đồng đội và ngành tình báo. Các tác phẩm như Nước mắt ngày gặp mặt, Trái tim người lính, Tình báo kể chuyện…đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ trẻ về lòng yêu nước và sự quả cảm.
Năm 2006, ông chính thức được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, khẳng định vị thế là một trong những cụm trưởng tình báo xuất sắc nhất lịch sử Việt Nam.
Xem thêm: Nguyên Phó Chủ Tịch Hội Đồng Bộ Trưởng Đoàn Duy Thành Qua Đời Ở Tuổi 97
Kết luận
Với hơn 10 năm bám trụ Củ Chi, chỉ huy mạng lưới H63 hoạt động hiệu quả trong lòng địch, đại tá Tư Cang đã ghi dấu ấn như một huyền thoại của ngành tình báo Việt Nam – một cái tên từng là nỗi ám ảnh trong hồ sơ mật của đối phương và là niềm tự hào của lịch sử cách mạng dân tộc.