Trò chơi dân gian ngày Tết từ lâu đã trở thành một phần linh hồn không thể tách rời của Tết cổ truyền, mang trong mình dòng chảy văn hóa ngàn năm của dân tộc Việt. Khác với những thú vui trong nhà hay các trò chơi điện tử hiện đại, hoạt động dân gian ngoài trời luôn mang quy mô cộng đồng lớn, không khí sôi động và tinh thần tập thể cao hơn hẳn. Trong bài viết dưới đây, Vanhoavn sẽ cùng bạn điểm qua 10 trò chơi dân gian tiêu biểu nhất, giúp bạn hiểu sâu hơn về ý nghĩa và có thể tham gia cùng gia đình trong dịp xuân Bính Ngọ 2026 này!
10 trò chơi dân gian ngày Tết nổi bật nhất ba miền
Dưới đây là danh sách 10 trò chơi ngày Tết được chọn lọc dựa trên tính phổ biến, giá trị văn hóa và sức hút đối với khán giả ở cả ba miền Bắc, Trung và Nam trong các hội xuân hằng năm:
| STT | Tên trò chơi | Vùng miền |
| 1 | Kéo co | Cả ba miền |
| 2 | Đấu vật | Miền Bắc |
| 3 | Ném còn | Tây Bắc |
| 4 | Đua thuyền | Miền Trung / Miền Nam |
| 5 | Bài chòi | Miền Trung |
| 6 | Đi cầu kiều | Miền Bắc / Miền Trung |
| 7 | Đập niêu đất | Cả ba miền |
| 8 | Cờ người | Miền Bắc / Miền Trung |
| 9 | Đi cà kheo | Miền Trung / Tây Nguyên |
| 10 | Ô ăn quan | Cả ba miền |
1. Kéo co – Sức mạnh tập thể và tinh thần đoàn kết
Kéo co là môn thể thao dân gian phổ biến bậc nhất, xuất hiện ở hầu hết các hội làng từ Bắc chí Nam. Kéo co – Trò chơi ngày Tết đề cao sức bền, tôn vinh sức mạnh tập thể và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên.
Người chơi được chia thành hai phe, cùng nắm chặt một sợi dây thừng dài có buộc khăn đỏ ở giữa. Khi hiệu lệnh trống vang lên, cả hai đội phải dồn toàn lực kéo đối phương về phía mình qua vạch ranh giới. Tiếng hò reo cổ vũ của khán giả hòa cùng nhịp trống giục giã tạo nên một không khí Tết vô cùng rộn ràng, rực lửa tinh thần đồng đội.
2. Đấu vật – Hào khí võ sĩ đạo vùng đất Bắc
Đấu vật là trò chơi dân gian truyền thống thường thấy tại hầu hết các tỉnh phía Bắc vào mỗi dịp mùng 1 Tết hoặc rằm tháng Giêng. Trò chơi này không chỉ là một cuộc thi thố sức mạnh mà còn là nghi lễ báo hiệu xuân về, tôn vinh sự dẻo dai và bản lĩnh của người Việt.
Các đô vật mình trần, đóng khố, thi đấu trong một vòng tròn đất trống. Người chiến thắng đấu vật là người dùng sức mạnh và kỹ thuật tay không để vật ngã đối phương hoặc đẩy người kia ra khỏi vòng quy định.
3. Ném còn – Nét duyên dáng của đồng bào vùng cao
Ném còn hay Tung còn gắn liền với đời sống sinh hoạt của đồng bào các dân tộc Thái, Mường tại khu vực miền núi phía Tây Bắc. Trò chơi dân gian ngày Tết này thường được tổ chức tại một bãi đất rộng, nơi có dựng một cột tre cao treo vòng tròn trên đỉnh.
Dưới đây là bảng thông tin cơ bản về cấu tạo và ý nghĩa của trò chơi ném còn:
| Thành phần | Đặc điểm |
| Quả còn | Khâu bằng vải màu, bên trong nhồi hạt bông hoặc thóc, tượng trưng cho sự no ấm. |
| Cột còn | Làm từ tre cao từ 10m – 15m, trên đỉnh có vòng tròn dán giấy đỏ. |
| Mục tiêu | Người chơi ném quả còn lọt qua vòng tròn trên đỉnh cột. |
| Ý nghĩa | Cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và giao duyên nam nữ. |
Xem thêm: Ném Còn – Trò Chơi Dân Gian Không Thể Thiếu Trong Ngày Tết Của Người Dân Tây Bắc
4. Đua thuyền – Hơi thở của vùng sông nước
Xuất phát từ nền văn minh lúa nước và kinh nghiệm chinh phục biển cả, đua thuyền là hoạt động sôi động nhất tại các vùng duyên hải miền Trung và sông nước miền Tây Nam Bộ mỗi dịp Tết đến.
Mỗi chiếc thuyền rồng rực rỡ sắc màu được điều khiển bởi 10 – 20 thanh niên trai tráng. Họ phải phối hợp nhịp chèo cực kỳ đồng nhất theo tiếng trống chỉ huy của người dẫn đầu. Đua thuyền không chỉ là cuộc đua về tốc độ mà còn thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên, cầu mong những chuyến ra khơi đầu năm luôn bình an và đầy ắp tôm cá.
5. Bài chòi – Di sản văn hóa tinh thần của miền Trung nắng gió
Không chỉ là một trò chơi, bài chòi là loại hình nghệ thuật diễn xướng độc đáo của người dân miền Trung (Quảng Nam, Bình Định, Phú Yên). Người chơi sẽ ngồi trên các chòi tre cao và lắng nghe “anh Hiệu” hô những câu hò, câu thai chứa đựng tên các quân bài một cách dí dỏm.
Điểm đặc biệt của Bài chòi là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa âm nhạc dân gian, thơ ca và sự may mắn. Đây là hoạt động thu hút mọi tầng lớp nhân dân tham gia, tạo nên nét đẹp văn hóa vừa bình dị vừa sâu sắc cho dải đất miền Trung dịp đầu năm.
6. Đi cầu kiều – Thử thách lòng dũng cảm và sự khéo léo
Đi cầu kiều là trò chơi dân gian ngày Tết vô cùng thú vị, đặc biệt phổ biến ở các làng quê miền Bắc. Một cây tre dài, trơn nhẵn được bắc ngang qua một chiếc ao hoặc hố rộng, và nhiệm vụ của người chơi là phải đi qua cây tre đó để lấy phần thưởng ở đầu bên kia.
Người chơi phải giữ thăng bằng cực tốt và có tâm lý bình tĩnh để không bị ngã xuống nước dọc đường. Những màn té nước hài hước cùng tiếng cười sảng khoái của đám đông khán giả là yếu tố khiến trò chơi này luôn trở thành tâm điểm của hội làng.
7. Đập niêu đất – Niềm vui giản đơn cho mọi lứa tuổi
Đập niêu đất là trò chơi phổ biến trên cả nước nhờ luật chơi đơn giản nhưng đầy kịch tính. Người chơi bị bịt mắt, cầm gậy và đứng tại vạch xuất phát, sau đó tự ước lượng khoảng cách để tiến tới đập vỡ chiếc niêu đất treo trên dây.
Sức hấp dẫn của trò chơi nằm ở những bước đi vô định của người chơi khi bị mất phương hướng, dẫn đến những cú đập hụt khiến khán giả cười nghiêng ngả. Đây là trò chơi dân gian ngày Tết tượng trưng cho việc xua đuổi những điều xui xẻo của năm cũ để đón lấy may mắn trong năm mới.
8. Cờ người – Trí tuệ và nghệ thuật quân sự Việt
Cờ người là phiên bản sống động của cờ tướng, thường được tổ chức tại các sân đình rộng lớn dịp Tết. Điểm khác biệt duy nhất là sử dụng người thật thay thế cho các quân cờ, mỗi người mặc trang phục rực rỡ tương ứng với vai trò của mình.
Hai kỳ thủ sẽ ngồi trên cao để quan sát và chỉ đạo trận đánh. Khi một quân cờ bị “ăn”, thường có những màn múa võ hoặc đối đáp giữa hai quân cờ đó, tạo nên một vở kịch lịch sử thu nhỏ đầy hào hùng và trí tuệ ngay giữa sân đình.
9. Cà kheo – Bước chân cao lênh khênh của ngư dân
Các cuộc thi đi cà kheo thường khiến người xem thích thú vì sự khéo léo và bất ngờ. Người chơi sử dụng hai cây tre cao, có thanh ngang làm bàn đạp để di chuyển về đích. Đây vốn là công cụ lao động của ngư dân vùng biển để lội nước đánh bắt hải sản, nhưng khi đưa vào hội xuân, nó trở thành một môn thể thao đòi hỏi sự thăng bằng tuyệt đối và sức bền của đôi chân.
10. Ô ăn quan – Trí tuệ tuổi thơ giữa lòng hiện đại
Ô ăn quan là trò chơi dân gian ngày tết tại nhà lý tưởng cho gia đình có trẻ nhỏ. Không cần quy mô lớn hay sân bãi rộng, chỉ cần một khoảng sân nhỏ hoặc mặt sàn nhà là có thể bắt đầu. Trò chơi giúp rèn luyện tư duy tính toán, khả năng phán đoán và sự kiên trì.
Hình ảnh ông bà dạy cháu rải sỏi vào từng ô vuông trong những ngày đầu năm là minh chứng rõ nét nhất cho sự tiếp nối văn hóa giữa các thế hệ, giữ cho Tết luôn ấm áp tình thân.
Xem thêm: Trò Chơi Ô Ăn Quan – Mảnh Ký Ức Tuổi Thơ Kết Hợp Trí Tuệ Dân Gian Việt
Giá trị văn hóa trong những trò chơi dân gian ngày Tết
Mỗi trò chơi dân gian ngày Tết không đơn thuần là một hình thức giải trí tiêu khiển mà còn chứa đựng những triết lý nhân sinh và ước vọng về một năm mới mưa thuận gió hòa. Đây là nhịp cầu nối liền quá khứ và hiện tại, giúp các thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về cội nguồn và cách mà ông cha ta đã rèn luyện thể chất, trí tuệ qua hàng thế kỷ.
Bên cạnh việc gia tăng không khí náo nhiệt cho ngày xuân, các trò chơi này còn thúc đẩy tính cộng đồng, tinh thần đoàn kết và sự bao dung, giúp mỗi người giải tỏa căng thẳng, tạo nên những giờ phút đầy ắp tiếng cười chân thực.
Việc duy trì các trò chơi ngày Tết truyền thống còn là giải pháp tuyệt vời để các bạn nhỏ rời xa màn hình điện thoại, học hỏi kỹ năng giao tiếp và phát triển nhân cách thông qua những khoảnh khắc va chạm thực tế.
Kết luận
Sức sống mãnh liệt của trò chơi dân gian ngày tết chính là lời khẳng định đanh thép cho bản sắc Việt không thể hòa tan trong thời đại số. Tết 2026 này, hãy tạm gác lại các thiết bị điện tử để cùng gia đình trải nghiệm những hoạt động truyền thống đầy ý nghĩa. Những phút giây vận động và tiếng cười sảng khoái chính là khởi đầu may mắn nhất cho năm mới Bính Ngọ. Đừng quên theo dõi Vanhoavn để cập nhật thêm nhiều thông tin văn hóa thú vị khác!