Tính đến nay, Việt Nam có tổng cộng 357 bảo vật quốc gia. Mới đây, theo Quyết định số 236/QĐ-TTg ngày 03/02/2026 của Thủ tướng Chính phủ, danh mục bảo vật quốc gia Việt Nam đã chính thức có thêm 30 hiện vật. Đây đều là những di vật gốc, độc bản, mang giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học đặc biệt tiêu biểu của đất nước.
Hãy cùng Blog Văn Hóa chiêm ngưỡng 15 bảo vật quốc gia mới nhất của Việt Nam dưới đây để khám phá những kiệt tác di sản vô giá của dân tộc qua từng thời kỳ.
Như thế nào được gọi là Bảo vật Quốc gia?
Căn cứ theo Điều 41 Luật Di sản văn hóa số 28/2001/QH10 (sửa đổi, bổ sung năm 2009), bảo vật quốc gia là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị đặc biệt quý hiếm tiêu biểu của đất nước về lịch sử, văn hóa hoặc khoa học.
Đây là danh hiệu pháp lý cao nhất dành cho một di vật, cổ vật tại Việt Nam, khẳng định hiện vật đó thuộc quyền bảo vệ tối cao của Nhà nước.
Các tiêu chí để một hiện vật được công nhận
Một hiện vật muốn được vinh danh là bảo vật quốc gia phải đáp ứng đầy đủ 3 tiêu chí quy định tại Điều 42 Luật Di sản văn hóa:
- Tính nguyên gốc và độc bản: Hiện vật gốc, có hình thức độc đáo, duy nhất, không phải bản sao chép.
- Giá trị lịch sử – văn hóa đặc biệt: Gắn liền với sự kiện lịch sử trọng đại, danh nhân dân tộc hoặc là tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu cho một khuynh hướng, thời kỳ.
- Giá trị khoa học – kỹ thuật đỉnh cao: Đại diện cho một phát minh, sáng chế hoặc kỹ thuật chế tác tiên tiến nhất của giai đoạn lịch sử đó.
Thẩm quyền công nhận và chế độ bảo vệ đặc biệt
Quy trình công nhận bảo vật quốc gia được thực hiện vô cùng chặt chẽ. Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia tiến hành thẩm định chuyên môn, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình hồ sơ, và Thủ tướng Chính phủ trực tiếp ký quyết định công nhận.
Khi đã trở thành bảo vật quốc gia, hiện vật được lưu giữ theo chế độ an toàn đặc biệt, cấm mang ra nước ngoài (trừ trường hợp trưng bày, triển lãm đối ngoại đặc biệt do Thủ tướng phê duyệt).
15 bảo vật quốc gia mới nhất của Việt Nam
Dưới đây là danh sách 15 bảo vật quốc gia Việt Nam được trích từ danh mục công nhận mới nhất theo Quyết định số 236/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Các hiện vật trải dài từ thời Trần, Lê Sơ, Mạc, Lê Trung hưng cho đến thời kỳ hiện đại.
Sưu tập đĩa đèn đồng Hoàng thành Thăng Long – Di vật chiếu sáng thời Trần
- Niên đại: Thế kỷ XIII – XIV (Thời Trần).
- Nơi lưu giữ: Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội, TP. Hà Nội.
- Đặc điểm: Bộ sưu tập gồm các đĩa đèn đúc bằng đồng nguyên khối dùng trong sinh hoạt và nghi lễ cung đình. Hiện vật minh chứng cho kỹ thuật đúc kim loại và đời sống sinh hoạt hoàng gia thời Trần.
Bia Ma nhai kỷ công Thành Nam – Di sản văn bản đá thời Trần
- Niên đại: Tháng 12 nhuận, năm Ất Hợi (Niên hiệu Khai Hựu thứ 7 – 1335).
- Nơi lưu giữ: Vách núi Thành Nam, xã Con Cuông, tỉnh Nghệ An.
- Đặc điểm: Văn bản khắc trực tiếp lên vách núi đá tự nhiên ghi lại chiến công dẹp loạn của Thượng hoàng Trần Minh Tông. Đây là một trong những bia ma nhai cổ nhất còn giữ được nguyên vẹn ngoài thiên nhiên.
Bàn thờ Phật bằng đá chùa Thượng Nương – Kiệt tác điêu khắc đá thế kỷ XIV
- Niên đại: Niên hiệu Đại Trị năm thứ 7 (Năm 1364, thời Trần).
- Nơi lưu giữ: Chùa Thượng Nương, thôn Tam Tứ, xã Liêm Hà, tỉnh Ninh Bình.
- Đặc điểm: Bệ đá ghép nối tinh xảo chạm khắc hoa văn bệ sen và linh thú đặc trưng thời Trần. Hiện vật mang giá trị lớn về nghệ thuật điêu khắc tâm linh giai đoạn giữa thế kỷ XIV.
Bàn thờ Phật bằng đá chùa Hương Trai – Di vật đá nguyên vẹn thời Trần
- Niên đại: Niên hiệu Đại Định năm thứ hai (Năm 1370, thời Trần).
- Nơi lưu giữ: Chùa Hương Trai, xã Dương Hòa, TP. Hà Nội.
- Đặc điểm: Bàn thờ đá có kết cấu hoàn chỉnh, chạm khắc hoa văn sóng nước, rồng và hoa sen. Chi tiết niên đại khắc rõ trên thân bệ là cơ sở khoa học quan trọng cho việc nghiên cứu mỹ thuật thời Trần cuối thế kỷ XIV.tâm linh giai đoạn giữa thế kỷ XIV.
Bàn thờ Phật bằng đá chùa Đại Bi – Di vật tâm linh triều Trần
- Niên đại: Niên hiệu Long Khánh thứ 2 (Năm 1374, thời Trần).
- Nơi lưu giữ: Chùa Đại Bi, xã Dương Hòa, TP. Hà Nội.
- Đặc điểm: Tác phẩm điêu khắc đá công phu với đường nét đục đẽo sắc sảo. Hiện vật phản ánh sự phát triển rực rỡ của Phật giáo và kỹ thuật chế tác đá giai đoạn triều vua Trần Duệ Tông.
Bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán Động Liên Hoa – Tác phẩm hang động thời Trần
- Niên đại: Thời Trần.
- Nơi lưu giữ: Động Liên Hoa, chùa Phong Phú, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình.
- Đặc điểm: Bộ tranh khắc trực tiếp lên vách đá vôi bên trong hang động mô tả 18 vị La Hán. Đây là hình mẫu ma nhai Phật giáo cực kỳ hiếm hoi còn lưu giữ được trong hệ thống hang động tự nhiên ở Việt Nam.
Sách đồng Khâm Ban của Lê Thánh Tông – Di sản văn bản kim loại thời Lê Sơ
- Niên đại: Ngày 06 tháng 3, niên hiệu Hồng Đức thứ 3 (Năm 1472).
- Nơi lưu giữ: Đình Cầu Không, xã Bắc Lý, tỉnh Ninh Bình.
- Đặc điểm: Tư liệu gốc bằng đồng nguyên tấm khắc chữ Hán do Vua Lê Thánh Tông ban thưởng. Hiện vật thể hiện chế độ ban thưởng và kỹ thuật khắc chữ trên kim loại thời Lê Sơ.
Bình gốm men trắng vẽ rồng Hoàng thành Thăng Long – Kiệt tác gốm cung đình
- Niên đại: Thế kỷ XV (Thời Lê Sơ).
- Nơi lưu giữ: Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội, TP. Hà Nội.
- Đặc điểm: Bình gốm cao cấp dùng trong hoàng cung, xương gốm mỏng, nước men trắng mịn chạm vẽ hình rồng năm móng. Hiện vật chứng minh trình độ sản xuất gốm sứ đỉnh cao của các lò gốm quan ngự dụng thời Lê Sơ.
Bàn thờ Phật bằng đá chùa Nhạn Tháp – Mỹ thuật điêu khắc đá thời Mạc
- Niên đại: Thế kỷ XVI (Thời Mạc).
- Nơi lưu giữ: Chùa Nhạn Tháp, xã Mễ Sở, tỉnh Hưng Yên.
- Đặc điểm: Bàn thờ đá ghép bằng nhiều phiến đá chạm khắc hình rồng, nghê và hoa lá phong cách thời Mạc. Hiện vật giúp định hình phong cách mỹ thuật thời Mạc trong dòng chảy điêu khắc cổ Việt Nam.
Bộ 3 ngai thờ gỗ thời Mạc đền Đa Hòa – Kiệt tác sơn thiếp cổ
- Niên đại: Thế kỷ XVI (Thời Mạc).
- Nơi lưu giữ: Đền Đa Hòa, xã Mễ Sở, tỉnh Hưng Yên.
- Đặc điểm: Bộ 03 ngai thờ bằng gỗ nguyên bản chạm khắc tay tinh xảo, thể hiện kỹ thuật đóng đồ gỗ và sơn thiếp truyền thống. Đây là một trong số rất ít ngai thờ gỗ thời Mạc còn tồn tại đến ngày nay.
Chuông chùa An Xá – Di vật đúc đồng thời Lê Trung hưng
- Niên đại: Niên hiệu Chính Hòa thứ 11 (Năm 1690, đời vua Lê Hy Tông).
- Nơi lưu giữ: Chùa Bắc Biên, phường Bồ Đề, TP. Hà Nội.
- Đặc điểm: Quả chuông đồng cổ có quai đúc hình rồng hai đầu, thân khắc bài minh Hán nôm rõ nét. Hiện vật phản ánh kỹ thuật đúc đồng và nghệ thuật thư pháp thời Lê Trung hưng cuối thế kỷ XVII.
3 bia đá chùa Keo Hành Thiện – Bộ di sản văn bản thời Lê Trung hưng
- Niên đại: Niên hiệu Hoằng Định 13 (1613), Cảnh Trị 9 (1671) và Chính Hòa 25 (1704).
- Nơi lưu giữ: Chùa Keo Hành Thiện (Thần Quang tự), xã Xuân Hồng, tỉnh Ninh Bình.
- Đặc điểm: Bộ 3 bia đá nguyên khối ghi chép chi tiết về lịch sử xây dựng, trùng tu và ruộng đất của chùa qua các triều vua Lê. Hoa văn trán bia chạm rồng mang giá trị thẩm mỹ cao.
Tượng Phật bằng gỗ Mẫu Man Nương chùa Tổ – Kiệt tác điêu khắc gỗ cổ
- Niên đại: Thế kỷ XVIII.
- Nơi lưu giữ: Chùa Phúc Nghiêm (chùa Tổ), phường Song Liễu, tỉnh Bắc Ninh.
- Đặc điểm: Tượng gỗ tạc hình tượng Mẫu Man Nương – Phật Mẫu trong tín ngưỡng Tứ Pháp vùng Kinh Bắc. Tác phẩm thể hiện sự kết hợp độc đáo giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam.
Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế – Kiệt tác gốm Nam Bộ
- Niên đại: Cuối thế kỷ XIX – Đầu thế kỷ XX.
- Nơi lưu giữ: Sưu tập tư nhân Lê Thanh Nghĩa, Thành phố Hồ Chí Minh.
- Đặc điểm: Bộ tượng gốm phủ men nhiều màu sống động, đại diện cho dòng gốm Sài Gòn/Cây Mai phát triển rực rỡ ở Nam Bộ. Đây là bảo vật hiếm hoi thuộc sở hữu tư nhân được công nhận đợt này.
Sổ vàng Trường Nguyễn Ái Quốc – Di sản lịch sử thời đại Hồ Chí Minh
- Niên đại: Năm 1949 – 1950.
- Nơi lưu giữ: Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
- Đặc điểm: Cuốn sổ ghi danh và tư liệu gốc gắn liền với giai đoạn đầu thành lập Trường Nguyễn Ái Quốc (nay là Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh). Hiện vật có giá trị lịch sử – chính trị đặc biệt trong công tác đào tạo cán bộ cách mạng Việt Nam.
Kết luận
15 bảo vật quốc gia mới nhất vừa được công nhận là minh chứng sinh động cho bề dày lịch sử và tinh hoa mỹ thuật truyền thống của dân tộc qua nhiều triều đại.
Việc chính thức vinh danh danh hiệu cao nhất này không chỉ khẳng định giá trị độc bản của các bảo vật quốc gia Việt Nam, mà còn tạo cơ sở pháp lý quan trọng để bảo vệ và phát huy kho tàng di sản vô giá.