Tỉnh Quảng Ninh đang nghiên cứu và đề xuất các phương án tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư khai thác tổng thể Vịnh Hạ Long, đồng thời xem xét phương án đấu thầu dịch vụ tại từng hành trình và điểm tham quan. Động thái này là một phần quan trọng của Đề án bảo vệ, khai thác và phát huy giá trị Di sản Thế giới Vịnh Hạ Long – Yên Tử, gắn kết với Vịnh Bái Tử Long, nhằm định hướng vai trò của Nhà nước trong việc bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị di sản theo cơ chế thị trường.
Nhà Nước Định Hướng, Tư Nhân Vận Hành và Khai Thác
Theo định hướng của đề án, Nhà nước sẽ giữ vai trò chủ đạo trong việc định hướng và kiểm soát các mục tiêu bảo tồn, đảm bảo sự phát triển bền vững cho di sản. Song song đó, khu vực tư nhân sẽ được khuyến khích tham gia vào việc cung cấp dịch vụ, vận hành và khai thác hiệu quả cơ sở hạ tầng du lịch dựa trên cơ chế thị trường.
Ông Nguyễn Thế Huệ, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Quảng Ninh, đánh giá cao đề án này. Ông cho rằng, việc Nhà nước giữ vai trò định hướng và kiểm soát công tác bảo tồn, trong khi đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư khai thác tổng thể Vịnh Hạ Long là một hướng đi tiềm năng. “Nếu lựa chọn được nhà đầu tư tốt, giá trị di sản Vịnh Hạ Long sẽ được phát huy cao hơn nữa, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh Quảng Ninh”, ông Huệ nhận định.
Ông Huệ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân định rõ vai trò giữa Nhà nước và nhà đầu tư. “Nhà đầu tư chỉ khai thác, kinh doanh các dịch vụ du lịch, còn Ban Quản lý di sản thế giới Vịnh Hạ Long – Yên Tử vẫn thực hiện chức năng quản lý dưới góc độ Nhà nước và bảo tồn di sản”, ông chia sẻ. Việc phân định rõ ràng này sẽ giúp khai thác hiệu quả các giá trị du lịch của Vịnh Hạ Long, đồng thời đảm bảo yêu cầu bảo tồn di sản.
Nâng Cao Vai Trò Quản Lý Nhà Nước và Bảo Tồn Bền Vững
Mục tiêu trọng tâm của đề án là nâng cao vai trò, hiệu lực và hiệu quả quản lý Nhà nước đối với các di sản thế giới Vịnh Hạ Long, Yên Tử và Vịnh Bái Tử Long. Tỉnh Quảng Ninh hướng tới xây dựng một mô hình quản trị di sản tích hợp, chuyển đổi hệ thống di sản thành động lực tăng trưởng kinh tế – xã hội bền vững.
Khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xác định là những nền tảng cốt lõi để hiện thực hóa mục tiêu này. Đề án kỳ vọng kinh tế di sản sẽ trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế sáng tạo, góp phần đáng kể vào GRDP của tỉnh, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
Tổ Chức Không Gian và Kiểm Soát Sức Tải
Trong công tác tổ chức không gian, Quảng Ninh dự kiến phân vùng di sản dựa trên giá trị và ngưỡng chịu tải liên vùng. Cụ thể, khu vực bảo tồn lõi bao gồm Vịnh Hạ Long, vùng lõi Yên Tử và lõi Bái Tử Long sẽ được kiểm soát chặt chẽ về sức tải. Các vùng chuyển tiếp sẽ được định hướng khai thác có kiểm soát, trong khi các vùng động lực thương mại và sáng tạo sẽ được tổ chức tại những khu vực phù hợp.
Đặc biệt, đề án chú trọng bảo tồn không gian cư dân di sản, đồng thời hỗ trợ cộng đồng địa phương phát triển. Một bộ tiêu chí về ngưỡng chịu tải, bao gồm các chỉ số khoa học cụ thể, sẽ được xây dựng và áp dụng đồng bộ cho Vịnh Hạ Long và Vịnh Bái Tử Long để kiểm soát hoạt động khai thác trong giới hạn cho phép, đảm bảo yêu cầu bảo tồn.
Tinh Gọn Bộ Máy Quản Lý và Thành Lập Quỹ Bảo Tồn
Đề án cũng đề cập đến việc tổ chức, sắp xếp lại Ban Quản lý Di sản Thế giới Vịnh Hạ Long – Yên Tử theo hướng tinh gọn, nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, bảo tồn di sản và chất lượng đội ngũ cán bộ. Tỉnh đang nghiên cứu thành lập Quỹ Bảo tồn Di sản Văn hóa theo quy định của pháp luật, nhằm tạo nguồn lực tài chính bền vững cho công tác bảo tồn.
Hướng Tới Khai Thác Gắn Liền Với Chuyển Đổi Xanh
Bên cạnh phương án đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, Quảng Ninh còn nghiên cứu thúc đẩy các hình thức đầu tư theo phương thức đối tác công – tư (PPP) cho các dự án về quản trị, khai thác và phát huy bền vững giá trị di sản.
Tỉnh cũng đang xem xét ký kết hợp đồng liên kết, hợp tác khai thác môi trường rừng và khu vực biển để đầu tư hạ tầng, tổ chức không gian, vận hành các sản phẩm kinh tế di sản và dịch vụ du lịch trên Vịnh Hạ Long, Yên Tử. Các phương án này đều dựa trên nguyên tắc hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và cộng đồng.
Đề án cũng nghiên cứu triển khai khu vực biểu diễn thực cảnh tại khu Nam Cầu Trắng hoặc khu vực Hòn Gạc, góp phần làm phong phú thêm các sản phẩm du lịch.
Mục Tiêu Đến Năm 2030: Giám Sát Sức Tải, Số Hóa Dữ Liệu và Du Lịch Xanh
Đến năm 2030, Quảng Ninh đặt mục tiêu toàn bộ các điểm tham quan trên Vịnh Hạ Long, Yên Tử và Vịnh Bái Tử Long sẽ được giám sát sức tải. Dữ liệu về giá trị di sản, hiện trạng môi trường và cơ sở hạ tầng du lịch sẽ được số hóa và ứng dụng trên nền tảng số.
Tỉnh định hướng phát triển các sản phẩm du lịch mới theo hướng sinh thái và mô hình kinh tế tuần hoàn. Các giao dịch thanh toán dịch vụ du lịch tại ba khu vực di sản sẽ hướng tới không dùng tiền mặt.
Mỗi năm, Quảng Ninh phấn đấu xây dựng và phát triển ít nhất 5 sản phẩm du lịch mới. Các điểm du lịch, cơ sở lưu trú và kinh doanh dịch vụ sẽ được đầu tư, ứng dụng năng lượng tái tạo và hệ thống xử lý nước thải đồng bộ, hiện đại.
Các điểm nhạy cảm về môi trường sẽ được giám sát và bảo vệ bằng camera AI, viễn thám GIS. Toàn bộ tàu du lịch hoạt động trên Vịnh Hạ Long và Vịnh Bái Tử Long sẽ được định hướng chuyển đổi sang tàu vỏ thép hoặc vật liệu tương đương, đồng thời thí điểm hệ thống tàu du lịch điện.
Doanh Thu Khủng Dự Kiến Vào Năm 2030
Theo đề án, đến năm 2030, Vịnh Hạ Long – Vịnh Bái Tử Long dự kiến đón khoảng 10-11 triệu lượt khách mỗi năm, trong khi Yên Tử hướng tới 4 triệu lượt khách.
Doanh thu từ hoạt động du lịch và dịch vụ liên quan tại Vịnh Hạ Long – Vịnh Bái Tử Long được đặt mục tiêu khoảng 52.000 tỷ đồng mỗi năm, gấp 2,2 lần so với năm 2025. Doanh thu tại Yên Tử kỳ vọng đạt khoảng 10.000 tỷ đồng mỗi năm.
Tỷ lệ đóng góp từ khai thác, phát huy giá trị di sản Vịnh Hạ Long, Yên Tử và Vịnh Bái Tử Long vào GRDP của tỉnh được đặt mục tiêu đạt 5-6% mỗi năm. Đề án cũng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng nhân lực gắn với quản lý di sản, chuyển đổi số, công nghiệp văn hóa và phát triển sản phẩm du lịch.
Tầm Nhìn Đến Năm 2035: Giao Thông Xanh và Carbon Âm
Đến năm 2035, Quảng Ninh hướng tới 100% hoạt động giao thông tại hệ thống di sản là giao thông xanh và đạt chỉ số Carbon âm 100%. Lượng khách tham quan Vịnh Hạ Long – Vịnh Bái Tử Long được đặt mục tiêu khoảng 18-20 triệu lượt mỗi năm.
Doanh thu du lịch và dịch vụ liên quan tại Vịnh Hạ Long – Vịnh Bái Tử Long dự kiến đạt khoảng 123.000 tỷ đồng mỗi năm vào năm 2035. Tại Yên Tử, con số này đặt mục tiêu khoảng 30.000 tỷ đồng. Tỷ lệ đóng góp của hệ thống di sản vào GRDP tỉnh kỳ vọng đạt 9-10% mỗi năm.
Chuyển Đổi Số Toàn Diện và Bảo Vệ Môi Trường Bằng Công Nghệ
Về chuyển đổi số, tỉnh dự kiến xây dựng hệ thống Bản sao số (Digital Twin) toàn diện cho hệ thống di sản Vịnh Hạ Long – Yên Tử – Bái Tử Long. Các giải pháp thuyết minh tự động bằng QR, trải nghiệm VR/AR và tiện ích thông minh cũng được đưa vào đề án.
Quảng Ninh đặt mục tiêu số hóa toàn bộ dữ liệu về di sản, môi trường và đa dạng sinh học, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử trực tuyến về du lịch để quản lý, quảng bá và thu hút doanh nghiệp đầu tư.
Trong công tác bảo vệ môi trường, tỉnh định hướng áp dụng công nghệ sạch, năng lượng tái tạo và mô hình kinh tế tuần hoàn. Các dự án đầu tư sẽ phải đáp ứng các tiêu chí, yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt về môi trường.
Đề án đặt mục tiêu chuyển đổi toàn bộ tàu du lịch trong vùng lõi sang nhiên liệu hybrid hoặc điện, đồng thời trang bị thiết bị thông minh để giám sát tọa độ, hành trình, kiểm soát an ninh và an toàn theo thời gian thực.
Giai Đoạn 2026-2030: Hoàn Thiện Hạ Tầng và Phát Triển Sản Phẩm Du Lịch Cao Cấp
Trong giai đoạn 2026-2030, Quảng Ninh tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, hạ tầng du lịch và dịch vụ. Tỉnh định hướng khai thác hiệu quả tám hành trình tham quan Vịnh Hạ Long, 10 hành trình tham quan Vịnh Bái Tử Long và ba tuyến kết nối hai vịnh.
Tỉnh ưu tiên phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù, cao cấp dựa trên những giá trị nổi trội của Vịnh Hạ Long, Vịnh Bái Tử Long và các giá trị văn hóa đặc trưng. Các sản phẩm du thuyền thám hiểm liên vịnh từ ba ngày hai đêm trở lên và các mô hình lưu trú sinh thái cao cấp sẽ được thí điểm.
Giai Đoạn 2030-2035: Tăng Cường Đầu Tư, Quảng Bá và Tăng Trưởng Xanh
Giai đoạn 2030-2035, Quảng Ninh tiếp tục phát triển sản phẩm du lịch mới, tăng đầu tư nghiên cứu, bảo tồn và hoàn thiện hạ tầng bằng công nghệ mới. Tỉnh đồng thời chú trọng quảng bá điểm đến, gìn giữ tài nguyên, bảo vệ môi trường, tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn trong hoạt động kinh doanh du lịch và quản lý điểm đến.
Trọng Tâm Chiến Lược: Bảo Tồn Bền Vững và Hệ Sinh Thái Di Sản Liên Vùng
Trọng tâm chiến lược của đề án là bảo tồn bền vững, nâng tầm giá trị Vịnh Hạ Long – Yên Tử – Vịnh Bái Tử Long thành hệ sinh thái di sản liên vùng. Đồng thời, hình thành mô hình quản trị di sản tích hợp và biến hệ thống di sản thành động lực tăng trưởng kinh tế – xã hội bền vững.
Tóm lại, Đề án bảo vệ, khai thác và phát huy giá trị Di sản Thế giới Vịnh Hạ Long – Yên Tử, gắn kết với Vịnh Bái Tử Long, do tỉnh Quảng Ninh đề xuất, thể hiện một tầm nhìn chiến lược toàn diện, kết hợp hài hòa giữa bảo tồn giá trị di sản và phát triển kinh tế – xã hội bền vững thông qua các cơ chế quản lý và đầu tư đổi mới.