Diễn đàn Hợp tác Địa phương Việt Nam – Nhật Bản 2026, diễn ra tại thành phố Huế từ ngày 5-6/9, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc tăng cường kết nối giữa các địa phương, tổ chức và doanh nghiệp của hai quốc gia. Sự kiện không chỉ là cơ hội để định hình những hướng hợp tác mới mà còn là dịp để nhìn lại chặng đường hợp tác bền chặt giữa Huế và các đối tác Nhật Bản, trải dài từ bảo tồn di sản, giao lưu văn hóa, y tế, môi trường đến đào tạo nguồn nhân lực và phát triển kinh tế bền vững.
Gắn Kết Từ Những Giá Trị Di Sản Lịch Sử
Một trong những biểu tượng nổi bật cho mối quan hệ hợp tác sâu sắc giữa Huế và Nhật Bản là các dự án nghiên cứu và bảo tồn di sản. Nổi bật là việc nghiên cứu di tích Thành Lồi, phường Thủy Xuân, thành phố Huế. Di tích này, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích Quốc gia vào năm 2014, có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc khám phá lịch sử và văn hóa Champa giai đoạn sớm.
Từ năm 2024, thành phố Huế đã phối hợp chặt chẽ với các chuyên gia hàng đầu từ nhiều trường đại học và viện nghiên cứu của Nhật Bản để thực hiện các nghiên cứu chuyên sâu về di tích này. Đến tháng 8/2026, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế và Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế sẽ tiếp tục hợp tác với các chuyên gia từ Đại học Kanazawa, Đại học Rikkyo, Đại học Tokyo, Đại học Waseda và Viện Nghiên cứu Kyoto. Các chuyên gia sẽ ứng dụng công nghệ GIS tiên tiến để đo vẽ cấu trúc Thành Lồi và sử dụng phương pháp phân tích từ tính để nghiên cứu nguyên vật liệu xây thành.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Quảng, Phó Trưởng Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế, nhấn mạnh ý nghĩa của sự hợp tác này: “Việc hợp tác nghiên cứu không chỉ bổ sung tư liệu khoa học quý giá về di tích Thành Lồi mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi học thuật, chia sẻ phương pháp nghiên cứu tiên tiến và tăng cường kết nối giữa các nhà nghiên cứu Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực lịch sử, khảo cổ học.”
Nghiên cứu về Thành Lồi chỉ là một trong số rất nhiều công trình và dự án mà Huế đã và đang hợp tác với các đối tác Nhật Bản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Mối quan hệ này bắt đầu từ năm 1990, khi Nhật Bản bắt đầu hỗ trợ công tác trùng tu, bảo tồn hệ thống di tích ở Cố đô Huế. Dự án đầu tiên và quy mô lớn nhất được Nhật Bản tài trợ cho Huế là Ngọ Môn – cửa chính của Hoàng thành Huế, với số tiền 100.000 USD.
Sau đó, các đối tác Nhật Bản tiếp tục mở rộng hỗ trợ, bao gồm việc trùng tu lăng Minh Mạng, giúp Huế lập hồ sơ quốc gia ứng cử Nhã nhạc cung đình Huế là kiệt tác di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại, cũng như thực hiện kế hoạch hành động quốc gia về bảo tồn Nhã nhạc. Trong suốt những năm qua, Nhật Bản đã tài trợ hàng triệu đô la Mỹ cho thành phố Huế trong các lĩnh vực nghiên cứu văn hóa và bảo tồn hệ thống di tích. Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã hợp tác chặt chẽ với các đơn vị, tổ chức của Nhật Bản để nghiên cứu về kiến trúc truyền thống, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ trùng tu, bảo tồn Nhã nhạc cung đình Huế. Các tổ chức và địa phương Nhật Bản cũng đã hỗ trợ Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế trong việc ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào phục hồi, trùng tu, bảo vệ di tích và đào tạo các chuyên gia.
Mở Rộng Hợp Tác Vì Sự Phát Triển Bền Vững
Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực di sản, quan hệ hợp tác giữa Huế và Nhật Bản đã từng bước mở rộng sang các lĩnh vực thiết yếu khác như y tế, môi trường, giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực. Trong số những cá nhân có đóng góp nổi bật, bà Kazuyo Watanabe, Chủ tịch Liên đoàn Chăm sóc trẻ em châu Á, là một tấm gương sáng. Bà đã cống hiến không ngừng nghỉ cho công tác chăm sóc và điều trị trẻ em tại Huế, và đã được tỉnh Thừa Thiên-Huế (nay là thành phố Huế) vinh danh với danh hiệu “Công dân danh dự” vào năm 2024.
Với gần 30 năm gắn bó với Cố đô Huế, bà Kazuyo Watanabe đã góp phần đáng kể vào việc nâng cao chất lượng điều trị ung thư nhi. Cụ thể, vào năm 2018, bà đã vận động tài trợ để xây dựng tầng 5 tòa nhà Trung tâm Nhi khoa, Bệnh viện Trung ương Huế, dành riêng cho Khoa Nhi Ung bướu – Huyết học – Ghép tủy. Đồng thời, bà cũng hỗ trợ trang thiết bị hiện đại phục vụ điều trị. Ngoài ra, bà còn vận động tài trợ, hỗ trợ Bệnh viện Trung ương Huế hàng chục tỷ đồng và kết nối nhiều chuyên gia quốc tế đến Huế, góp phần nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ y, bác sĩ địa phương.
Trong lĩnh vực môi trường, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) và Ủy ban Nhân dân thành phố Huế đang phối hợp triển khai Dự án cải thiện môi trường nước thành phố Huế giai đoạn 2, dự kiến sẽ được thực hiện trong giai đoạn 2027-2032. Dự án này có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 4.279 tỷ đồng, trong đó vốn vay ODA của Nhật Bản chiếm khoảng trên 3.522 tỷ đồng, phần còn lại là vốn đối ứng trong nước.
Trong buổi làm việc với JICA vào ngày 3/9, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân thành phố Huế Hoàng Hải Minh đã nhấn mạnh tầm quan trọng của dự án: “Việc đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực thu gom, xử lý nước thải đô thị, giảm thiểu tình trạng xả thải trực tiếp ra môi trường, từng bước cải thiện chất lượng nguồn nước và điều kiện vệ sinh môi trường, qua đó nâng cao chất lượng sống của người dân.”
Theo Ủy ban Nhân dân thành phố Huế, trong những năm qua, Huế đã nhận được sự hỗ trợ sớm và đáng kể từ Nhật Bản trong nhiều lĩnh vực, từ bảo tồn di sản, văn hóa đến các dự án ODA về dân sinh như xử lý nước thải, chống ngập úng, cung cấp trang thiết bị và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về y tế, hợp tác giáo dục và du lịch. Đặc biệt, trong những năm gần đây, một số tập đoàn lớn của Nhật Bản đã chọn Huế làm “bến đỗ” đầu tư trong các ngành công nghiệp xanh, phần mềm công nghệ thông tin, thương mại, thực phẩm và dịch vụ, cho thấy sự tin tưởng vào tiềm năng phát triển của Cố đô.
Diễn Đàn 2026: Kiến Tạo Tương Lai Số, Xanh và Bền Vững
Ủy ban Nhân dân thành phố Huế cho biết, từ ngày 5-6/9, Bộ Ngoại giao cùng thành phố Huế và Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam sẽ phối hợp tổ chức Diễn đàn Hợp tác Địa phương Việt Nam-Nhật Bản năm 2026. Diễn đàn sẽ diễn ra với chủ đề “Hợp tác địa phương Việt Nam-Nhật Bản: Kiến tạo tương lai số, xanh và bền vững-Từ cam kết chiến lược đến hành động thực chất.”
Trong khuôn khổ Diễn đàn, thành phố Huế sẽ chủ động tổ chức các cuộc gặp song phương và ký kết các thỏa thuận hợp tác với một số địa phương và tổ chức của Nhật Bản. Điểm nhấn của sự kiện là Hội nghị kết nối Huế-Nhật Bản và Lễ trao Bản ghi nhớ hợp tác giữa thành phố Huế và thành phố Shizuoka. Việc Diễn đàn được tổ chức tại Huế là một cơ hội vàng để địa phương giới thiệu những tiềm năng, thế mạnh và những thành quả hợp tác đã đạt được với Nhật Bản, đồng thời mở rộng kết nối trong các lĩnh vực phù hợp với định hướng phát triển bền vững của thành phố.
Cố đô Huế ngày nay không chỉ là nơi lưu giữ những dấu tích hào hùng của quá khứ, mà còn đang vươn mình mở ra những không gian hợp tác mới mẻ và đầy hứa hẹn. Trong dòng chảy phát triển ấy, những “nhịp cầu” kết nối Huế với các đối tác Nhật Bản không ngừng được vun đắp bằng văn hóa, di sản và tình hữu nghị. Điều này không chỉ góp phần đưa Cố đô đến gần hơn với bạn bè quốc tế, mà còn mở ra những cánh cửa rộng lớn để hội nhập và phát triển bền vững.
Tóm lại
Diễn đàn Hợp tác Địa phương Việt Nam – Nhật Bản 2026 tại Huế là một sự kiện trọng đại, không chỉ củng cố mối quan hệ hợp tác lâu dài giữa Huế và Nhật Bản trên nhiều lĩnh vực từ bảo tồn di sản, văn hóa, y tế, môi trường đến phát triển kinh tế, mà còn mở ra những triển vọng mới cho một tương lai số, xanh và bền vững thông qua các cam kết chiến lược và hành động thực chất.