Chương trình quy hoạch thành phố Huế giai đoạn 2021-2030, với tầm nhìn đến 2050, đã xác định hướng đi mới cho đô thị này, lấy văn hóa, di sản và con người làm nền tảng. Trong đó, kinh tế di sản và công nghiệp văn hóa không chỉ là những yếu tố phụ trợ, mà đã trở thành trụ cột cho tăng trưởng. Điều này được khẳng định tại hội thảo góp ý về quy hoạch diễn ra gần đây, nơi các chuyên gia đề xuất các định hướng chiến lược nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa.
Chuyển Hóa Di Sản Thành Nguồn Lực Tăng Trưởng
Tiến sĩ Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch NGO Viet Architects & Planners, nhấn mạnh rằng, di sản không còn chỉ là đối tượng bảo tồn mà phải “tham gia” vào nền kinh tế, tạo sinh kế cho người dân. Ông nhận định rằng Huế đã sở hữu “kho” di sản đồ sộ nhưng chưa được khai thác tương xứng. Một hướng đi mới là chuyển đổi không gian di sản thành không gian kinh tế, như khu vực Đại Nội, Bao Vinh, và Chi Lăng, sẽ được quy hoạch để trở thành các không gian văn hóa, dịch vụ và sáng tạo, gắn liền với kinh tế đêm và chuỗi sản phẩm du lịch hiện đại.
Thạc sĩ Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, giảng viên Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, đặt ra câu hỏi thú vị: “Từ kinh đô di sản đến thành phố bản sắc, Huế phải làm gì để biến di sản thành sức mạnh mềm cho tương lai?”. Ông Nghĩa nhấn mạnh rằng, Huế không chỉ là một địa phương có di sản, mà còn là một đô thị cần được định hình bởi di sản. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao cho di sản tiếp tục sống động và có ảnh hưởng, trở thành nguồn lực cho tương lai.
Bảo Tồn và Phát Triển Đô Thị
Bảo tồn di sản tại Huế không chỉ là một hoạt động mà phải gắn liền với quy hoạch, giáo dục, du lịch, truyền thông, kiến trúc, công nghiệp sáng tạo và quản trị đô thị. Huế cần dùng chính bản sắc của mình để hình thành một mô hình phát triển độc đáo, không chỉ là thành phố cổ kính, mà còn là trung tâm tri thức, giáo dục và sáng tạo với sự tham gia của thế hệ trẻ.
Nhiều ý kiến chỉ ra rằng, Huế đang bị “trói” bởi những ràng buộc di sản quá chặt chẽ. Tuy nhiên, bảo tồn không có nghĩa là đứng yên. Theo cách tiếp cận hiện đại, bảo tồn cần phải tái tạo giá trị trong bối cảnh mới, với những chương trình như “Hoàng cung huyền ảo” minh chứng cho điều này. Để không chỉ dừng lại ở những dịp thu hút khách du lịch, TP Huế cần giải quyết các điểm nghẽn, trong đó thể chế là một trong những yếu tố cần được xem xét.
Tối Ưu Hóa Trải Nghiệm Khách Du Lịch
Theo lãnh đạo ngành du lịch, một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay của Huế là trải nghiệm ngắn hạn của du khách, họ thường đến tham quan và rời đi ngay. Để tăng trưởng bền vững, thành phố cần thu hút du khách ở lại lâu hơn thông qua nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực, không gian sáng tạo và các hoạt động về đêm. Mỗi di tích không chỉ là nơi để xem, mà trở thành nơi để trải nghiệm.
Một yếu tố nổi bật khác trong chiến lược phát triển là công nghiệp văn hóa. Huế sở hữu nhiều chất liệu văn hóa phong phú, từ nghệ thuật cung đình, áo dài, đến thủ công mỹ nghệ. Tuy nhiên, thành phố vẫn thiếu cơ chế để chuyển hóa những nguồn lực này thành sản phẩm giá trị gia tăng cao. Ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế, cho rằng công nghiệp văn hóa đóng vai trò là cầu nối giữa truyền thống và thị trường.
Những Định Hướng Chiến Lược Mới
Thành phố Huế không chọn con đường tăng trưởng bằng mọi giá, mà kiên trì theo đuổi mô hình bền vững dựa trên văn hóa và di sản. Tốc độ tăng trưởng GRDP của thành phố ước tính đạt 8,5% vào năm 2025, dự báo sẽ đạt trên 9% vào quý I năm 2026. Điều này cho thấy sự phát triển dựa trên nền tảng văn hóa, du lịch và dịch vụ hiện chiếm trên 50% trong cơ cấu kinh tế.
Ông Nguyễn Khắc Toàn, Chủ tịch UBND TP Huế, tuyên bố: “Huế chọn mô hình phát triển có kiểm soát, dựa trên ba trụ cột: di sản, sáng tạo và hội nhập.” Trong đó, di sản chính thức trở thành đầu vào của tăng trưởng. Thành phố đang định vị với ba thương hiệu cốt lõi: “thành phố lễ hội, kinh đô ẩm thực và kinh đô áo dài,” không chỉ là khẩu hiệu, mà còn là định hướng phát triển kinh tế văn hóa, tạo chuỗi giá trị.
Tham gia vào mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực ẩm thực cũng là chủ trương nhằm giới thiệu văn hóa Huế ra thế giới. Đây là cánh cửa mở ra để kết nối với các trung tâm sáng tạo toàn cầu, học hỏi và thu hút nguồn lực.
Định Hướng Phát Triển Ngành Du Lịch Chất Lượng Cao
TP Huế đang đặt mục tiêu tái cấu trúc ngành du lịch theo hướng nâng cao chất lượng, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách thông qua các sản phẩm trải nghiệm đặc sắc như kinh tế đêm, nghệ thuật thực cảnh và không gian ẩm thực. Đột phá này được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian di sản vào ban đêm, với kế hoạch nghiên cứu mở cửa Đại Nội về đêm và hình thành các khu phố ẩm thực và giải trí, gắn liền với bản sắc của Huế.
Tóm lại
Quy hoạch phát triển đô thị di sản TP Huế trong giai đoạn 2021-2030 hướng tới việc khai thác và phát triển bền vững giá trị văn hóa và di sản, chuyển di sản thành nguồn lực kinh tế, đồng thời mở rộng sự trải nghiệm cho du khách, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống tại thành phố này.